АКШнын жаңы «TRIPP+» кору Борбор Азияга жана Кыргызстанга кандай таасир этет?

АКШнын Мамлекеттик департаменти Борбордук Азия жана Түштүк Кавказ чөлкөмүндөгү соода коридорлорун, транспорттук жана энергетикалык инфраструктураны терең өнүктүрүү максатында жаңы ири инвестициялык фондун түзүүдө. «TRIPP+» (Transit and Resource Infrastructure Partnership Plus) корпоративдик фонду деп аталган бул долбоордун капиталдык көлөмү 201 миллион долларды түзүп, аймактагы жеке секторду стратегиялык деңгээлде колдоого, түз инвестицияларды киргизүүгө жана жеңилдетилген каржы куралдарын берүүгө багытталат.

Бул фонддун негизги стратегиялык максаты — Түштүк Кавказ аркылуу Борбордук Азияга багытталган транзиттик кубаттуулукту арттыруу, логистикалык түйүндөрдү жакшыртуу жана келечектүү маанилүү кен байлыктарды заманбап экологиялык стандарттардын негизинде казып алууну каржылоо болуп саналат. Демилге региондогу сегиз өлкөнү, анын ичинде деңизге чыгуу мүмкүнчүлүгү чектелген жана батыш багытындагы соода жолдоруна муктаж болгон Кыргызстанды да толук камтыйт. Өлкө үчүн бул кадам транспорттук коридорлорду диверсификациялоо, кайра калыбына келүүчү жашыл энергия булактарын (ГЭС, күн жана шамал станцияларын) өнүктүрүү, ошондой эле сейрек кездешүүчү металлдарды иштетүүдө Батыштын заманбап технологияларын тартууга түз укуктук жана финансылык жол ачат. Ошону менен бирге жергиликтүү орто жана ири өндүрүш ишканалары фонддон түз гранттык же жеңилдетилген насыялык колдоо алуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болушат.

Америка Кошмо Штаттары буга чейин өздүк түзүмдөрү, анын ичинде АКШнын Эл аралык өнүктүрүү боюнча агенттиги (USAID) аркылуу 1992-жылдан бери Кыргызстанга жалпысынан 2,1 миллиард доллардан ашык каржылык жардам көрсөткөн. Бул каражаттар салттуу түрдө чакан жана орто бизнести колдогон «Agro Trade Activity» же жакында эле жарыяланган 24 миллион долларлык «жашыл чечимдер» (Green Solutions Activity) сыяктуу экономикалык программаларга, ошондой эле билим берүү, саламаттыкты сактоо (кургак учук менен күрөшүү) жана жарандык коомду, көз карандысыз медианы бекемдөө багыттарына жумшалып келген. Жылдык орточо жардамы 30-35 миллион долларды түзгөн бул гранттык моделдин ордуна, Вашингтондогу административдик өзгөрүүлөрдөн кийин, эми адаттагы социалдык багыттардан сырткары көбүрөөк түз сооданы, транзиттик экономикалык коридорлорду жана маанилүү инфраструктураларды өнүктүрүүгө («TRIPP+» сыяктуу фонддор аркылуу) прагматикалык басым жасала баштаганы ачык байкалууда.