Президент Жапаров ШКУга мүчө мамлекеттердин тышкы иштер ведомстволорунун башчылары менен жолугушту

Taberik Newsroom • 24- июль 2026 • 6 мүн окуу

ШКУ мүчө мамлекеттердин ТИМ жетекчилеринин жолугушуусу | Taberik

Эл аралык саясат / ШКУ Саммити

Президент Садыр Жапаров Шанхай кызматташтык уюмуна мүчө мамлекеттердин тышкы иштер министрлери менен жолугушуу өткөрдү

Чолпон-Ата | Таберик

Тараптар аймактык коопсуздук, геосаясий чакырыктар жана соода-экономикалык байланыштарды чыңдоо маселелерин талкуулашты.

Жолугушуу Кыргызстандын ШКУдагы төрагалыгынын алкагында жана уюмдун түзүлгөндүгүнүн 25 жылдык мааракесинин босогосунда өттү.

Негизги билдирүүлөр жана коопсуздук чаралары

Мамлекет башчысы өз сөзүндө трансчекаралык коркунучтарга туруштук берүү үчүн комплексдүү мамиле зарылдыгын баса белгиледи.

«Терроризм, экстремизм, баңгизаттарды мыйзамсыз жүгүртүү жана трансулуттук уюшкан кылмыштуулук жаңы шарттарга тез ыңгайлашууда. Бүгүнкү күндө коопсуздук саясий, экономикалык, технологиялык жана экологиялык өлчөмдөрдү камтыйт. Мындай чакырыктарга бир дагы мамлекет жалгыз туруштук бере албайт», — деди Садыр Жапаров.

Кыргыз тарап төмөнкү демилгелерди тездетүүнү сунуштады:

Бишкектеги атайын борбор: ШКУнун Региондук антитеррордук түзүмүнүн (РАТС) базасында Бишкек шаарында Трансулуттук уюшкан кылмыштуулукка каршы аракеттенүү борборун түзүү;
БУУдагы позиция: Кыргызстандын 2027–2028-жылдары БУУнун Коопсуздук Кеңешинин туруктуу эмес мүчөлүгүнө шайланышы аймактык кызыкчылыктарды коргоого багытталары белгиленди.

Геосаясий контекст жана катышуучулар

Министрлердин жолугушуусу Бишкекте өтө турган Мамлекет башчыларынын кеңешинин жыйынына (Саммитке) даярдык көрүүнүн негизги этабы болуп саналат.

Россия Федерациясынын тышкы иштер министри Сергей Лавров Кыргызстандын төрагалыгы алдында жүргүзүлүп жаткан иштерди жогору баалап, уюмга мүчө өлкөлөрдүн стратегиялык өнөктөштүгү бекемделип жатканын белгиледи.

Саммитке катышкандар:

Кыргызстан (Жээнбек Кулубаев), Россия (Сергей Лавров), Кытай (Ван И), Казакстан (Ермек Кошербаев), Тажикстан (Сироджиддин Мухриддин), Өзбекстан (Бахтиёр Саидов), Беларусь (Максим Рыженков), Иран (Аббас Аракчи), Индия (Кирти Вардхан Сингх), Пакистан (Мухаммад Исхак Дар), ошондой эле ШКУнун Башкы катчысы Нурлан Ермекбаев жана РАТС Аткаруу комитетинин директору Уларбек Шаршеев.

Аналитика: ШКУнун тарыхый эволюциясы жана көрсөткүчтөрү

1. Убакыт сызыгы (1996 – Азыркы учур) Онго жылдырыңыз →

1996

«Шанхай бешилтиги» түзүлүп, чек ара аймактарында аскердик ишенимди чыңдоо келишимине кол коюлган.

2001

Өзбекстандын кошулуусу менен расмий түрдө ШКУ калыптанган.

2004

Ташкентте РАТС жана Пекинде Башкы катчылык ишмердүүлүгүн баштаган.

2017

Индия менен Пакистан толук кандуу мүчө болуп кирген.

2023–2024

Иран менен Беларусь Республикасы уюмга кошулуп, мүчө өлкөлөрдүн саны 10го жеткен.

2. Төрагалык кылуу тартиби

ШКУга төрагалык кылуу алфавиттик тартипте ротацияланат:

Мамлекет	Төрагалык кылган жылдары
Кытай	2003–2004, 2011–2012, 2017–2018, 2024–2025
Казакстан	2004–2005, 2010–2011, 2016–2017, 2023–2024
Кыргызстан	2006–2007, 2012–2013, 2018–2019, 2025–2026
Россия	2008–2009, 2014–2015, 2019–2020
Тажикстан	2007–2008, 2013–2014, 2020–2021
Өзбекстан	2005–2006, 2009–2010, 2015–2016, 2021–2022

3. Бюджеттик динамика жана келечектеги пландар

Финансылык түзүм: Уюмдун административдик бюджети ишке киргизилгенде 3,5–5 млн АКШ долларын түзсө, кеңейүүнүн алкагында кийинки жылдары 15 млн АКШ долларынан ашкан. Каржылоонун негизги үлүшү ИДПнын көлөмүнө жараша Россия менен Кытайга туура келет.

Экономикалык приоритеттер: Төлөмдөрдү улуттук валюталарга өткөрүү, ШКУ Өнүктүрүү банкын түзүү долбоорун аяктоо жана «Кытай – Кыргызстан – Өзбекстан» сыяктуу транзиттик-логистикалык коридорлорду колдоо болуп саналат.

Редакция

Көңүл ачуу

Бизнес жана Жардам

Президент Жапаров ШКУга мүчө мамлекеттердин тышкы иштер ведомстволорунун башчылары менен жолугушту

Президент Садыр Жапаров Шанхай кызматташтык уюмуна мүчө мамлекеттердин тышкы иштер министрлери менен жолугушуу өткөрдү

Негизги билдирүүлөр жана коопсуздук чаралары

Геосаясий контекст жана катышуучулар

Аналитика: ШКУнун тарыхый эволюциясы жана көрсөткүчтөрү

Окшош жаңылыктар